Reklama

2020-05-26 10:00:32

Z archiwum Tygodnika

Hasior - Czy zburzyć ten pomnik?

We wszystkich opracowaniach, a nawet najbardziej skromnych notach dotyczących postaci i twórczości Władysława Hasiora, zakopiańskiego artysty plastyka, rzeźbiarza, ten pomnik wymieniany jest w pierwszej kolejności. Jego śmiała konstrukcja, nowatorstwo formy jest i dziś dla jego twórcy powodem do dumy. Nie jest jednak powodem do chwały to, że pomnik był w 1966 r. wzniesiony w hołdzie "Tym, co polegli w walce o utrwalanie władzy ludowej na Podhalu". W 1993 roku Grażyna Mróz zapytała Hasiora na łamach Tygodnika co o tym sądzi.

Nikt się nie dowie, jak mnie będzie bolało...

Dziś nastał niedobry czas dla takich pomników. Wiele z obelisków postawionych "dla bohaterów..." i "ku czci..." legło w gruzach. Ten jeszcze stoi. Czy umknął uwadze burzycieli, bo postawiono go na uboczu, na wzgórzu pod Czorsztynem, czy sprawiła to jego inna, jak na tego typu pomniki zbyt nowoczesna forma? Jego dalszy los najbardziej obchodzi jednego człowieka - jego twórcę.

Co dziś na ten temat mówi Władysław Hasior? Jak teraz, z perspektywy czasu, w obliczu zaszłych i zachodzących zmian widzi swój pomnik, o którym mówił, że jest jego "najambitniejszą formą w przestrzeni"?

"Żyję tym pomnikiem i jestem przygotowany, by z otwartym czołem podjąć sprawę tej przygody rzeźbiarskiej. Ja wiem, w jakim czasie radosnym żyję i jak mi się swobodnie oddycha... i wiem, że mam to w swojej biografii - ten pomnik. Jest ten znany wiatr historii, który przewraca pomniki. Źle by mi było do końca życia, gdyby ten pomnik został przewrócony na fali niekontrolowanej emocji. Po prostu wiem, kiedy ten pomnik powstał, ale nikt z dzisiejszych światłych, przytomnych ludzi nie wie, jaka wtedy, w 1964 roku, była konfidentna, tajemna walka o to, żeby ta na ówczesne czasy modern struktura w Polsce mogła powstać. Chodziło o fizyczny kształt pomnika i o to, że ma grać! Wtedy stać mnie było na takie szczytowe ambity, żeby zrealizował się w Polsce mit o Janku Muzykancie, ten mit jest w grającym pomniku. Dedykacja nie była mi znana od początku. Przy okazji dowiedziałem się, co jest grane pomiędzy gabinetami, między ministerstwami.

W 1964 roku wiedziałem, że chodzi o pomnik, który się dziś nazywa "dla utrwalaczy". Tylko ja koncepcję grającego pomnika, tak jak dziś "Żarliwe sztandary", absolutnie miałem wcześniej. Ten pomnik naprawdę nigdy mojego marzenia nie spełnił, nie zagrał. Pierwsze moje flety na niską oktawę, na basy, zagrały w alikwocie, był tego poddźwięk, ale ciśnienia atmosferycznego, swobodnego wiatru było za mało, żeby to zagrało. Fundatorzy pomnika wtedy składali mi życzenie, że ma to być melodia na wysoką nutę, rewolucyjną, zbójnicką.

W pejzażu dzisiejszej Polski, na fali podmuchu nie historii, ale histerycznej emocji podlegają zburzeniu wszystkie pomniki - niechże i ten się przewróci. Nikt się nie dowie, jak mnie będzie bolało. Uważam, że nie tylko ten mój pomnik, ale wiele innych w Polsce nie powinno być zburzonych. Może powinny być fizycznie przeniesione, ale nie wolno ich burzyć.

Polska rzeczywistość jako fakt historyczny, biologiczny nigdy się nie skończyła, nie przerwała. Mieliśmy klamrę 1945-90 i w tym czasie dokonało się nieprawdopodobnie dużo ważnych, twórczych rzeczy obok zbrodniczych, wstydliwych i brzydkich. Ale obudzona swobodna emocja społeczna w zaślepieniu burzy wszystko. Nie ma wybiórczości, nie ma rozsądnego burzenia. Psychologia tłumu nie przewiduje rozsądnych działań. To są straty rewolucyjne. Uważam, że do tego pomnika trzeba przystąpić od nowa. Ta dedykacja jest absolutnie urągająca. Ci, co tam leżą, to są tak zwane metaforyczne postacie. Stawiałem ten pomnik nie dla herosów, tylko dla zwykłych ludzi, zastrzelonych w przydrożnym rowie gdzieś na podwórku. Uwieczniłem autentyzm, naturalizm, bez patetyki i dumy. To była moja koncepcja antypatetyczna, antywzdęcie na cokole czerwonego bohatera. To byli moi normalni, zwykli ludzie, którzy nigdy do końca nie wiedzieli, za jaką sprawę giną.

Nie chcę tym stwierdzeniem ich usprawiedliwiać, a tym bardziej siebie. Ale wiem, że zamęt historyczny jest naprawdę wątpliwym czasem do podejmowania racjonalnych decyzji.

Mnie by się marzyło, że pomnik w Czorsztynie mógłby być pomnikiem moralnie przechrzczonym, przeistoczonym. Nie wiem tylko, czy nas stać na takie pojednanie.

Grażyna Mróz

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
czopek 2020-05-26 13:31:59
Skorzystał na stanie wojennym i uzyskał dzięki temu miejsce na Galerię. Jedno z najchętniej odwiedzanych miejsc w Zakopanem. Nasza historia jest tak samo paradoksalna jak wszystkie inne historie. Hali widowiskowej, jak nie było tak nie ma. W Wolnej Polsce!
koń który mówi 2020-05-26 13:15:43
Ten pomnik według mnie lepiej się wpisał w krajobraz niż pomniki JP2 w każdej wsi. I dla mnie nie ma znaczenia czy Hasior układał się z władzą PRL.
obserwator 2020-05-26 11:13:27
Tajemnicą poliszynela jest, że W.H. układał się z władzami, w zamian za co mógł wystawiać prace na zachodzie. Inni artyści mogli o tym pomarzyć. Pomnik powinien zostać - a przy nim powinien się znaleźć rzetelny opis tła historycznego. Wybielanie współpracy jest złem. Krzeptowski, Pitoń, Makowski czy tzw. wieszcz Kubiniec, który pisał rymy pochwalne na cześć Lenina - pod dyktando władzy.
czopek 2020-05-26 10:44:52
Było wtedy sporo buńczucznych komentarzy ale na szczęście pomnik pozostał. To nasza historia, to pamiątka wojny domowej - najgorszej jaka może być. A w. Hasior jeden z Największych Artystów.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię sekretarkę do biura. Wymagana znajomość obsługi komputera (word, excell). Mile widziana znajomość języka angielskiego. Umiejętność pracy w zespole.
    Tel.: 60223 94 84
    E-mail: biuro@tatra-dom.pl
    WWW: www.tatra-dom.pl
2020-07-04 21:52 Wyskoczyli z dwóch BMW, napadli na mojego syna i jego kolegę 1 2020-07-04 21:25 Podziękowania dla policji 2020-07-04 21:00 Tłumy na Krupówkach (WIDEO) 2020-07-04 20:24 VeloDunajec Krościenko-Tylmanowa dopiero w przyszłym roku 2020-07-04 19:29 Inowrocławscy rowerzyści wyjechali pod Giewont 1 2020-07-04 18:31 Światła w Szaflarach wciąż nie działają 3 2020-07-04 17:45 Turystów nie brakuje 2020-07-04 17:43 Brudny brzeg jeziora 2020-07-04 17:15 Lato teatralne 2020-07-04 16:40 W Zakopanem znaleziono kluczyki od samochodu 2020-07-04 16:00 Turyści ciągną pod Tatry 2020-07-04 15:34 Zwłoki odnalezione w lesie nad Rabką 2020-07-04 15:05 Stolicą biegaczy jest dziś ... Krościenko 2020-07-04 14:20 W nocy spłonął samochód w Szczawnicy 2020-07-04 13:34 Kolizja w Waksmundzie (WIDEO) 2020-07-04 13:25 Prawie cała Polska w słońcu, a w Tatrach chmury 2020-07-04 11:53 Kolejna osoba zakażona koronawirusem na Podhalu 2 2020-07-04 11:01 Z ciupagą napadli na bank 6 2020-07-04 10:00 Góralska dusza 2020-07-04 09:16 Dziwy natury, dziwy wyobraźni 1 2020-07-04 09:00 Mieszkańcy nie mogą doczekać się na chodnik 2020-07-04 08:00 Malowana Wieś 1 2020-07-04 07:15 Mistrzostwa Zakopanego w biegu pod górę 2020-07-03 22:00 Zaglądamy do wnętrza remontowanego ratusza i sali widowiskowej 3 2020-07-03 21:40 Zakopianka w Cannes 2020-07-03 21:30 Ukradła buty i ubrania - grozi jej do 5 lat więzienia 3 2020-07-03 21:00 Loty do Paryża. Amerykańska linia rezygnuje z połączeń do Chicago 2020-07-03 20:40 Zakopiańczyk w pierwszej lidze 2020-07-03 20:25 Ale po co komu agent nieruchomości 2 2020-07-03 20:19 Zakopiański Olimpijski Siedmiobój Biegowy 2020-07-03 19:55 Dyrektorski deficyt 1 2020-07-03 19:05 W roli głównej Bogdan Pęk 4 2020-07-03 18:17 Łzy i rozpacz najbliższych - Darka zastrzelił policjant (WIDEO) 21 2020-07-03 17:30 Odkażanie kultury 2020-07-03 17:14 Zakopiański Test Coopera w wersji korespondencyjnej 2020-07-03 16:45 Ponad 90% mniej pasażerów, lecz przybywa podróżnych 1 2020-07-03 16:00 Geotermalne inwestycje za 42 miliony 5 2020-07-03 15:15 Ulica pod wodą 1 2020-07-03 14:30 Plantacja marihuany w Spytkowicach 2 2020-07-03 13:48 Ulewa za ulewą 2020-07-03 13:05 Wszystko jest rzeźbą Karola Szostaka w Olsztynie (WIDEO) 2020-07-03 12:20 Bus fundowany 2020-07-03 11:35 Zaginął golden retriever. Pomóżmy go odnaleźć (aktualizacja) 2020-07-03 11:30 Kryminalne ścieżki. Konkurs dla czytelników 2020-07-03 11:20 Utrudnienia na ul. Jagiellońskiej w Zakopanem 1 2020-07-03 10:47 Po pijaku spowodował wypadek, ale prawka mu nie wezmą 3 2020-07-03 10:04 Traktor przewrócił się do fosy 2020-07-03 09:45 Poszukiwany rowerzysta - rower już jest 2020-07-03 09:00 Miała być droga, zmieniła się wizja 1 2020-07-03 08:00 Restaurant Week - już 70 tys. gości
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-07-04 14:02 1. Jest i nasz Zacharko! Parcie ma chłopina na szkło nieopisane; lata 70 - 80 PZPR; później Solidarność; Loża Masońska Zamoyskiego i teraz PiS... 2020-07-04 13:24 2. Czemu on tego pedofila ułaskawił? Czemu tak opieszale działają z pedofilia kościelną? Czy mają w tym jakiś interes? 2020-07-03 23:52 3. to głosuj na tego,co go ta od olimpiady do JPIi porównała,będziesz miała i ośmiorniczki i ..... 2020-06-30 22:12 4. jakos tak nie widze ani dystansu, ani maseczek - jak to tak naprawde z tym wirusem jest? ja musze utrzymywac dystans spoleczny, kaganiec na ryj zakladac, a wladza nic nie musi... pad w towarzystwie zupelnie obcych osob na wyciagniecie reki, bez maski - jemu wolno, a normalnemu czlowiekowi nie??? no chyba ze ci ludzie to jego rodzina razem z nim mieszkajaca. 2020-06-24 23:02 5. Zakopane wita patriotę i wielkiego człowieka. U nas w Zakopanym wartości religijne są na pierwszym miejscu.Wspaniały człowiek. 2020-06-24 00:18 6. Z Poronina..... Gdyby to Lenin przyjechał to przyjabys go z szacunkiem ???????? 2020-06-23 22:53 7. Nie chcę takiego prezydenta na kolejnych 5 lat. Jestem zażenowana gdy oglądam jego wystąpienia na forum europejskim. Miał szansę jak nikt inny przez te lata zrobić coś pożytecznego dla Polski. Miał cały rząd partyjnych koleżków! Został pan- panie Duda jednostronnie wykorzystany przez Jarosława. Zdaje pan sobie z tego sprawę? Użył pana do swych celów! Za miesiąc po II turze nawet panu ręki nie poda- co i teraz robi z dużą niechęcią! Szymon Hołownia ma mój głos!!!! 2020-06-23 21:19 8. ???????????????????????????????? 2020-06-23 21:18 9. Po co przyjechał nie był nie jest i nie będzie nigdy prawdziwymi prezydentem to marionetka prezesa 2020-06-18 14:33 10. Jeżdżę w góry 2 razy w roku i ciągle mi mało.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania

Album TP

Bojcorka