2021-04-17 16:45:51

Reklama

Krościenko

Nie żyje hrabia Zbigniew Lubieniecki

Reklama

Po krótkiej i ciężkiej chorobie 17 kwietnia w Warszawie zmarł hrabia Zbigniew Lubieniecki, który dzieciństwo spędził w Krościenku.

W 2015 r. udało nam się spotkać ze Zbigniewem Lubienieckim - oto materiał, który wówczas ukazał się na łamach Tygodnika Podhalańskiego.

****

Magiczna retrospekcja
Najpiękniejsze są wspomnienia z dzieciństwa. Te dla hrabiego Zbigniewa Lubienieckiego, którego rodzina skoligacona była m.in. z królami Janem III Sobieskim i Stanisławem Leszczyńskim, wiążą się z Krościenkiem.

- Nie byłem w Krościenku ponad 25 lat, choć moja siostra przyjeżdżała tutaj dość często. Ja, stale czymś zajęty, nie miałem czasu, dopiero teraz mi się udało - rozpoczyna swoją historię mężczyzna. - Dla mnie najpiękniejsze Krościenko to jest to zapamiętane z okresu dzieciństwa. Jak wyglądało? Było znacznie więcej drewnianych domów, sporo Żydów tu mieszkało.

Krościenko, lata 30. ubiegłego wieku. Gwara miejscowych górali przeplata się z językiem jidysz. Tradycyjne stroje regionalne mieszają się z czarnymi, długimi chałatami. W samym sercu miejscowości, przy ulicy Jagiellońskiej, jedna siedmioklasowa szkoła. Nieopodal budynku z czerwonej cegły znajduje się bożnica, a w niej cheder (żydowska szkoła). - Uczył nas zarówno dyrektor, jak i jego żona nauczycielka. Nie pamiętam ich nazwisk. Mówiliśmy na nią "czerwono pulka" (indyczka - przyp. red.), bo z powodu wysokiego ciśnienia, kiedy się denerwowała, robiła się czerwona na twarzy. Na lekcjach używaliśmy języka literackiego, a na przerwach, gdy nikt nas nie poprawiał, mówiliśmy gwarą, tą specyficzną, krościeńską, nie taką ostrą jak zakopiańską. Dla mnie cieplejszą, a może to było takie dziecinne odczucie, bo wtedy była mi ona bardzo bliska - wspomina. Mężczyzna mruży oczy, na chwilę przerywa opowiadanie, by z pamięci wydobyć inną zatrzymaną historię.

*

Ulica Jagiellońska. Dom Jankowskich, a obok niego młyn znany na całą okolicę. Pisano o nim nawet w przedwojennych kronikach. Teraz niewiele osób wie, gdzie się znajdował. - Często żona Jankowskiego przychodziła do nas i pytała mamę o różne sprawy. Kiedyś, będąc u nas, zauważyła Ptakową. Była to kobieta, która wynajmowała się raz w miesiącu w domach zamożniejszych krościeńczan na pranie czy też sprzątanie. Kiedyś, gdy była u nas, akurat krochmaliła pranie. Dostrzegła to Jankowska i tak bardzo jej się to spodobało, że sama postanowiła tak prać, i to nie tylko bieliznę pościelową, ale także tę osobistą płócienną. Pamiętam, że gdy szła do kościoła, te jej koszule szeleściły. Więc gdy do nas przychodziła, witałem ją słowami: "Juści, juści .. kosulecka suści". Wspomnienia z dzieciństwa powoli wracają. Fragmenty. Chłopięce wygłupy. Zabawa. Głośny śmiech.

- Gdy kiedyś biło się wieprza, nadmuchiwano jego pęcherz, a potem wiązano sznurkiem i wieszano na wrotach, żeby wysechł. Z tych właśnie pęcherzy macharzyny robiono woreczek na tytoń - tłumaczy pan Zbigniew.- Miesiąc czy może dwa po ślubie Maryśki Jankowskiej z Wojtkiem Ćwiertniewiczem razem z kolegami ukradliśmy taki pęcherz  i wrzuciliśmy do niego do środka groch, a potem przywiązaliśmy go kotu do ogona, by wrzucić go w czasie kuczek, czyli żydowskiego święta szałasów, przez okno do bożnicy. Wśród modlących się Żydów zrobił się rejwach, że diabeł się wkradł, bo kot latał jak szalony. To był oczywiście taki żart, bo nic do siebie nie mieliśmy. Kiedyś, gdy chłopcy ze Szczawnicy w okresie strajku chłopskiego przyszli do nas bić Żydów, wówczas nasi, krościeńscy, stanęli w ich obronie, mówiąc: "Jak chcecie bić Żydów, idźcie i swoich bijcie, a nasych nie rusajta" .

*

Poniedziałkowe poranki. Godzina 4 rano. Od Łącka, Jaworek i Krośnicy do Krościenka na cotygodniowy jarmark schodzili się handlarze. - Budziły nas okrzyki: "Kołomazi, kołomazi..." To jechali smolorze, którzy do Krościenka zwozili w beczkach smarowidło. I wszyscy wychodzili po nią z wiadrami, bo i do wozów była potrzebna, i jak się skaleczyło, również się po nią sięgało, a jak robactwo było, też wystarczyło posmarować - opowiada mężczyzna.

Na krościeńskim rynku robiło się gwarno. Miejscowi oraz przyjezdni ustawiali się w kolejce po osełki do kupców z Krośnicy i Kluszkowiec. Pierzyny i poduszki napchane gęsim puchem zwoziły gaździny z Maniów i Sromowiec Niżnych. Mistrzami w produkcji drewnianych kół byli kołodzieje z Obidzy. Podegrodzie i Łącko dostarczało na targowisko dorodne owoce. Łemkowie z Rusi Szlachtowskiej przywozili pyszne kiełbasy oraz słoninę, którą można było rozsmarować po chlebie. Najwięcej kramów z dewocjonaliami mieli Żydzi.

    *

   Listopad 1933 r. - Mój brat w dniu swoich urodzin zginął tragicznie. Miał wówczas 7 lat. Gdy wracał z kościoła, chłopcy go namówili, żeby  poszedł tam, gdzie budowany był nowy dom, na Zawodziu. Spadła na niego skrzynia, w której rozrabiano murarską zaprawę - tragiczne chwile szybko wracają do pana Zbigniewa. Szczegóły, których nigdy nie zapomni, cały czas do niego powracają, bo przecież wśród grobów na krościeńskim cmentarzu jest także miejsce miejsce, gdzie pochowano Bogusia.

     *

1938 r. Koniec I klasy powszechnej. 1939 r. Pan Zbigniew wyjeżdża z Krościenka do Szczawnicy, a później do Leśnicy Pienińskiej. - Potem ojca przeniesiono do Nowego Targu,  do Inspektoratu Straży Granicznej. W tym czasie znaleźliśmy się na liście do wytępienia, dlatego na dzień przez wybuchem wojny ewakuowano nas do Przemyśla. Ojciec tu został... - dodaje. Mężczyzna zaczyna mówić ciszej. Nie chce wracać do czasów, które spędził na Syberii. - To przecież inna historia - podkreśla.

- Krościenko w tym czasie było dla mnie czymś wyjątkowym. Ja przez 6 lat tęskniłem za Polską, która kojarzyła mi się właśnie z Pieninami - urywa.

*

Hrabia Zbigniew Lubieniecki urodził się w 1929 r. Pochodzi z bardzo szacownej rodziny, z którą skoligaceni byli m.in. królowie Jan III Sobieski i Stanisława Leszczyński. Po wybuchu wojny jego rodzina została zesłana przez Sowietów na Syberię. Lubieniecki po wojnie zamieszkał na ziemiach zachodnich. W 1947 r. zaczął pisać wspomnienia z lat zesłania, pamiętniki z przeszłości.

Aneta Dusik, Tygodnik Podhalański nr 39/2015

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

1
2
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
fizjolog 2021-04-17 19:10:49
Gdyby szczepili na rozum,byłabyś maseczko zainteresowana?
maseczka 2021-04-17 17:00:04
Tylko nie mówcie że się szczepił, żeby nie umrzeć...?
2021-06-15 18:00 Podhale w ogonie powiatów pod względem liczby szczepień! 1 2021-06-15 17:15 Słowackie media: Mężczyzna zmarł po ataku niedźwiedzia 2021-06-15 16:30 Kapliczka odnowiona. Ma prawie 90 lat 2021-06-15 16:05 Zaginiona kobieta odnalazła się 2021-06-15 15:34 Wypadek na zakopiance. Droga przez godzinę była zablokowana 2021-06-15 14:45 Rurociąg naprawiony 2021-06-15 14:30 Trzeci już dziś wypadek w Tatrach 2021-06-15 14:16 Pielęgniarki przygotowały taczki dla kaczki i całej rządowej paczki, z biletem w jedną stronę 8 2021-06-15 13:53 Pamiętamy o cichych bohaterach 2021-06-15 13:30 Łania potrącona na zakopiance 7 2021-06-15 12:45 Bomba zegarowa dla lecznictwa głośno tyka, dziś Warszawa należy do pielęgniarek (WIDEO) 2 2021-06-15 11:44 Kolejny wypadek w Tatrach. Na miejsce leci śmigłowiec 2021-06-15 11:30 Ratowali poszkodowanego turystę po upadku z Koziej Przełęczy, teraz sami są poszkodowani 2021-06-15 11:05 Tylko 1 zakażony koronawirusem na Podhalu. Nowe dane ministerstwa 2021-06-15 10:40 Śmiertelny wypadek pod Rysami - życie stracił około 40-letni turysta 2021-06-15 10:00 Oszukane Orawice 2021-06-15 09:47 Wypadek pod Rysami 2021-06-15 09:00 Niwa zajadała się ciastami dla... Kubusia 2021-06-15 08:00 Gorzki pokój na Placu Niepodległości 2 2021-06-14 21:50 Żywe kopie znanych obrazów. To oni naśladowali dzieła mistrzów 2021-06-14 21:00 W kawiarence przy Krupówkach Karolina wyśpiewała swój wokalny portret 2 2021-06-14 20:36 Wernisaż w Walusiówce i obrazy na szkle dzieci. Zaproszenie 2021-06-14 20:15 Nowotarski artysta w nietuzinkowy sposób zaprasza turystów na Podhale (WIDEO) 1 2021-06-14 19:37 Wybuch na budowie nowej zakopianki (WIDEO) (ZDJĘCIA) 2 2021-06-14 19:30 Moc, gorące serca i demony. Zło kontra wiedźmi czar. Konkurs dla czytelników 2021-06-14 19:30 Leżakiem nad morze, czyli spod Giewontu nad Bałtyk jadą leżąc rowerzyści 2021-06-14 18:45 Nurkowali w zimnym Morskim Oku 2 2021-06-14 18:22 O parę kilometrów za dużo - kolejni kierowcy stracili prawo jazdy 2021-06-14 18:00 Słowacy otwierają u siebie w Tatrach wszystkie szlaki powyżej schronisk 2 2021-06-14 17:22 Pijana mama jechała samochodem wioząc trójkę dzieci 2 2021-06-14 17:15 Władza na półmetku 2 2021-06-14 16:30 Ustawione pod Gubałówką kontenery. To początek inwestycji - zapewniają PKL 7 2021-06-14 15:45 Od dziś nowe zasady przekraczania granicy ze Słowacją 11 2021-06-14 15:21 Zapisy do 8. Otwartych Mistrzostw Zakopanego w Biegu pod Górę 2021-06-14 15:00 Jak Holendrzy Spisz zdobywali 2021-06-14 14:55 Na Krupówkach piłkarskiej atmosfery nie czuć. Mecz zobaczymy w kilku restauracjach 6 2021-06-14 14:15 Kilkaset litrów ropochodnej substancji dostało się do sieci kanalizacyjnej w Rabce 2 2021-06-14 14:00 Dzień Godności Osób Niepełnosprawnych 2 2021-06-14 13:30 Koncertowo w altanie czyli Gorce operetkowo i Magda Panek na rockowo 2021-06-14 12:45 Onkolodzy i Amazonki biją na alarm 3 2021-06-14 12:06 Groźny wypadek na drodze wojewódzkiej w Piekielniku 2021-06-14 12:00 Jezus tym razem obok lodowiska 7 2021-06-14 11:32 Zwłoki odnalezione w Nowym Targu. - To poszukiwany od wczoraj mężczyzna - potwierdza prokuratura. 2021-06-14 11:30 Aleksander Watycha na pierwszym miejscu 2021-06-14 10:45 U nas hokej jest ważniejszy, ale bardzo wiele osób będzie śledzić mecz z Polską 1 2021-06-14 09:00 Blisko 800 osób zaszczepiło się przeciwko COVID-19 na Krupówkach 2021-06-14 08:00 Zespołowe sprzątanie gminy, czyli Zbójnicek i Białodunajcanie w akcji 2021-06-13 21:52 Dlaczego na Podhalu są korki? 7 2021-06-13 21:02 Taplali się w błocie. Co się działo? 2021-06-13 20:15 Stylowa willa Monte zamieniła się w makabryłę 17
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2021-06-15 18:18 1. Prowdziwi gorole z powiatu nowotarskiego zawse majom swoj rozum 2021-06-15 16:40 2. Szkoda łani. Niedawno też wskoczyły mi przed maskę na Zaskalu, dobrze że jechałam wolno, bo faktycznie wyskoczyły z krzaków znienacka. Trzeba mieć oczy dookoła głowy. 2021-06-15 16:38 3. Pielęgniarki zagroziły odejściem od łóżek lekarzy a głosować będą na Rafałka albo Sławka bo przystojni są a może nawet drożdżówkami POczestuja 2021-06-15 16:17 4. Ale to nie Warszawiacy głosowali na Pis, tylko Wy żeście głosowali. Jak mawiał p. Robert :) 2021-06-15 16:09 5. Jednemu weźmie, drugiemu da. @Truteń. Jaki certyfikat? jesteś zaszczepiony może i 5 razy ale będziesz zakażał i też zachorujesz. Certyfikat oraz szczepionki oznacza, że jesteś nieśmiertelny? Natomiast testy to na dwoje babaka wróżyła, na kogo wypadnie na tego bęc pozytywny wynik. 2021-06-15 15:41 6. @Zbooj - zgodnie z nowomową kierowca wisi za wszystko. Wszyscy inni mogą być niepełnosprawni umysłowo. Wolno im (to szydera jakby kto pytał). 2021-06-15 15:38 7. @jurek - jak w zakopiańskim szpitalu ? Ale to się normy urealni :) Do tego proponuję zrobić jak z NHS w GB - Paracetamol lekiem na wszystko :) Tylko dlaczego spodziewam się potem skowytu jaka ta służba zdrowia jest be ? 2021-06-15 15:37 8. ooo... tak... na pewno to zadziała - tak jak u łukaszenki. Możecie se wychodzić na ulice ile chcecie i z czym chcecie aż po wieki wieków ament 2021-06-15 15:30 9. hahahaha kocham nasz pielęgniarki bardzo dobrze...!!!! pis przegrał w Rzeszowie zaraz w całej Polsce ;D ***** *** 2021-06-15 15:12 10. Protest protestem, tylko po co do sporu na linii pielęgniarki -resort zdrowia miesza się Macierewicza, Ziobrę, Kamińskiego??? Od razu widać, jakiego typu jest to "protest" . Ale poczekajmy, Bóg da, że totalni znowu wygrają, przyjdzie Arłukowicz , zamknie połowę szpitali, drugą połowę, nie, nie sprywatyzuje, sami wiecie co, ( przekształci w spółki prawa handlowego) a pielęgniarkom "urealni" wiek emerytalny i wtedy będą very happy. Bo widać, że krótką mają pamięć!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Pożegnania

Album TP

FILMY TP

Dołącz do nas - facebook
Advertisement